Chet elda ish: qaysi yo‘nalishlar ochiq va kim orqali ketiladi

Chet elda ish qidirayotgan odam oldida uchta yo‘l turadi: davlatning axborot tizimi, davlat reyestriga kiritilgan xususiy bandlik agentligi va o‘zi topgan ish beruvchi. Uchchalasi ham qonuniy. Farq bitta joyda: jarayonning qaysi qismini kim o‘z zimmasiga oladi.

Bu sahifada vakansiyalar ro‘yxati yo‘q. Chet elda ishlash haqida qaror qilayotgan odamga kerak bo‘ladigan uch narsa bor: 2025-yilda o‘zbekistonliklarga ish uchun rasman qaysi davlatlar ruxsat bergani, bizda qaysi yo‘nalish ochiq va qaysi biri hali ochilmagani, hamda istalgan agentlikni davlat reyestridan bir daqiqada qanday topish mumkinligi.

Chet elda ish qidirishning uch yo‘li

Xorijda ishlash qoidalarini davlat tizimi tushuntiradi. Migratsiya agentligining «Xorijda ish» axborot tizimi o‘zi haqida shunday deydi: xorijiy davlatda bo‘lish qoidalari, yashash va ishlash sharoitlari, ish taklif etilayotgan davlatdagi ijtimoiy va turar joy imtiyozlari hamda xorijiy ish beruvchi bilan mehnat shartnomasi tuzishning huquqiy tomonlari haqida onlayn ma’lumot. Agentlikning telefon ilovasi ham bor. Bitta mayda narsa qidiruvda halal beradi: gov.uz sahifalarida o‘sha tizim kirillcha «Хорижда иш» deb yoziladi, o‘z domenida esa lotincha. Ikkala yozuvni ham sinab ko‘ring.

Xususiy agentlik boshqa ishni qiladi. U ish beruvchini qidiradi, siz bilan suhbatni O‘zbekistonda o‘tkazadi, hujjatlaringizni yig‘adi va tarjima qildiradi, idoralar bilan yozishmani o‘z bo‘yniga oladi. Buning ortida litsenziya turadi, litsenziya ortida esa davlat reyestridagi ochiq yozuv, ya’ni agentlikni tekshirib bo‘ladi.

Uchinchi yo‘l — ish beruvchini o‘zingiz topish. Oraliq bo‘g‘in bo‘lmaydi, lekin hujjat yig‘ish, tarjima, idoralar bilan yozishma va muddatlarni kuzatish butunlay sizda qoladi. Til bilmagan odam uchun eng og‘iri ham shu yo‘l.

Uchchala yo‘l bir-birini inkor qilmaydi. Davlat tizimidan qoidalarni o‘qib, agentlik bilan ketish mumkin, agentlik taklif qilgan ish beruvchini esa o‘zingiz alohida tekshirib ko‘rishingiz har doim foydali.

O‘zbekistonliklarga 2025-yilda qaysi davlatlar ruxsat bergan

Yevrostatning birinchi yashash ruxsatnomalari to‘plami har bir davlat bo‘yicha yiliga nechta ruxsat berilganini ko‘rsatadi. Ish maqsadida O‘zbekiston fuqarolariga 2025-yilda berilgan birinchi ruxsatnomalar shunday taqsimlangan: Litva 7 960, Polsha 4 305, Bolgariya 3 716, Xorvatiya 1 865, Latviya 1 434, Slovakiya 1 017, Germaniya 928, Sloveniya 24.

Bu ro‘yxatni o‘qishning eng foydali usuli — o‘zimiznikini undan ajratib qo‘yish. Birinchi ikkita davlatda bizning ish beruvchilarimiz yo‘q, ya’ni eng katta ikkita oqim biz orqali o‘tmaydi. Uchinchi o‘rindagi Bolgariya esa bizning eng eski yo‘nalishimiz, to‘rtinchi o‘rindagi Xorvatiya endi ochilyapti.

Oxirgi ikkita raqamni yonma-yon qo‘ying. Germaniya 928, Sloveniya 24. Germaniya bizda «tayyorlanmoqda» holatida turadi, Sloveniya esa yo‘nalishlarimiz ro‘yxatida yo‘q, va ikkala raqam ham bu ikki gapga qarshi bormaydi.

Ma’lumot to‘plami 2026-yil 12-avgustda yangilangan, biz uni 2026-yil 4-sentabrda oldik. Keyingi yil raqamlari o‘zgaradi, sanani shuning uchun yozib qo‘ydik.

Bizda qaysi yo‘nalishlar ochiq

Chet elda ish bo‘yicha bizda to‘rtta yo‘nalish ro‘yxatda turadi, ammo ularning hammasi ham ochiq emas.

Germaniya haqida alohida aytamiz, chunki uni ko‘p so‘rashadi. Bizda u yerda ish beruvchi hozircha yo‘q, shuning uchun germaniyada ish topish bo‘yicha hech qanday va’damiz ham yo‘q. Yo‘nalish tayyorgarlikda turibdi; ochilsa, u haqda alohida yoziladi.

Bolgariya bo‘yicha kasblarning to‘liq ro‘yxati yo‘nalish sahifasida turadi, eng ko‘p o‘rin esa xalqaro yuk mashinasi haydovchilarida: oxirgi oylarda bolgariyalik vakansiyalarimizning deyarli uchdan biri shu kasb bo‘yicha edi. Xorvatiyada nima ochilayotgani alohida yozilgan, arab davlatlari mehmonxonalari esa Yevropadan butunlay boshqa qoidalar bo‘yicha ishlaydi.

Kasbingizni va necha yil ishlaganingizni yozing. Qaysi yo‘nalishda hozir ochiq o‘rin borligini aytamiz, bo‘lmasa, yo‘qligini aytamiz.

Litsenziyani davlat reyestridan qanday topish

Xususiy bandlik agentliklarining davlat reyestri Migratsiya agentligining sahifasida, kirillcha «Хусусий бандлик агентликлари» deb nomlangan bo‘limda turadi. Chet elda ish taklif qilayotgan har qanday agentlikni shu jadvaldan qidirish mumkin. 2026-yil 4-sentabrda unda 47 ta agentlik bor edi, oxirgi yozuv o‘sha yilning 5-mayida qo‘shilgan. Jadvalda to‘rtta ustun: tartib raqami, jamiyat nomi va manzili, rahbarning ismi bilan aloqa ma’lumotlari, litsenziya raqami va berilgan sanasi.

Qidirishda uchta joyda qoqilib qolish oson, va uchalasi ham yozuvga bog‘liq.

• Jamiyat shakli kirillcha. Jadvalda u hamma joyda «МЧЖ» deb berilgan. Sahifadan lotincha MChJ deb qidirsangiz, hech narsa topilmaydi.
• Agentliklarning nomi aralash. Ko‘pchiligi lotin yozuvida yozilgan, bittasi esa butunlay kirillda. Bitta jadvalda ikkala yozuv yonma-yon turadi, shuning uchun qidiruvni ikkalasida ham sinang.
• Savdo belgisi reyestrda yo‘q. U yerda faqat yuridik shaxs turadi. Talents Center — savdo belgisi, yozuv esa «Specialist group xususiy bandlik agentligi» МЧЖ nomiga rasmiylashtirilgan: litsenziya №0078, 2021-yil 7-aprelda berilgan. Ofisimiz Andijonda.

Reyestrda har bir yozuv yonida rahbarning ismi, telefon raqami va elektron pochtasi ham turadi. E’londagi raqamga ishonmagan odam uchun bu eng arzon tekshiruv: raqamni e’londan emas, davlat sahifasidan oling va o‘sha yerga qo‘ng‘iroq qiling.

Litsenziya nimani va’da qilmaydi

Reyestrdagi yozuv bitta narsani ko‘rsatadi: agentlik qonuniy ishlaydi. Chet elda ish topilishini, ketish sanasini va maoshni u va’da qilmaydi, chunki bu uchtasi agentlikning qo‘lida emas.

Shuning uchun aniq sana aytilgan har qanday gapga savol bilan javob bering: qaysi ish beruvchi, qaysi davlat, qaysi hujjat bo‘yicha. Muddatni davlat idoralari o‘lchaydi. Biz o‘lchaydigan narsa boshqacha va u sizga ham ko‘rinadi: kasbingiz bo‘yicha hozir ochiq o‘rin bor yoki yo‘q.

Chet elga ishga ketishdan oldin qo‘lingizda ikkita narsa bo‘lishi kerak: imzolangan shartnoma va nomi aytilgan ish beruvchi. Bittasi ikkinchisisiz yetarli emas, va pul ham, pasport ham shu ikkisi paydo bo‘lgunicha berilmaydi.

Kasbingizni, ish stajingizni va qaysi davlatga qarayotganingizni yozing. Ish vaqtida 48 soat ichida javob beramiz. Javob «qo‘ng‘iroq qilamiz» emas, balki kasbingiz bo‘yicha qaysi yo‘nalishda ochiq o‘rin borligi bo‘ladi. Bo‘sh o‘rin bo‘lmagan hollarda ham javob keladi, faqat qisqaroq bo‘ladi.